على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1231
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
سر تيز كوه . ج : حرف ( heraf ) . و يكى از حروف هجا . و ناقهء تهيگاه درآمده و ناقهء لاغر . و ناقهء كلان جثه و استوار . و آب راهه . و قراءة . و لغت . و باصطلاع نحو آن كلمهاى كه داراى معنى باشد غير معنى اسمى و فعلى يعنى نه اسم باشد و نه فعل . ج : احرف و حروف . و نزل القرآن على سبعة احرف يعنى نازل شد قرآن بر هفت لغت از لغات عرب اى هذه اللغات السبع متفرقة فى القرآن بعضه بلغة قريش و بعضه بلغة هذيل و بعضه بلغة هوازن و بعضه بلغة اليمن . و قوله تعالى وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ اى على وجه واحد و هو ان يعبده على السراء لا الضراء او على شك او على غير طمأنينة على امره اى لا يدخل فى الدين متمكنا . حرف الاستدراك : كلمهاى كه تعيين مخالفت و ضديت كند . حرف الاستفتاح : كلمهء ابتدا و شروع . حرف الاستفهام : كلمهء سؤال . حرف الاستثناء : كلمهاى كه بدان چيزى را از چيزى جدا كنند . حرف الاستيناف : كلمهاى بدان مطلبى را از نو گيرند . حرف الافتراق : كلمهاى كه بدان چيزى را از كلمهء ديگر جدا كنند . حرف الايجاب : كلمهء اثبات . حرف التأكيد : كلمهاى كه بدان مطلبى را مؤكد كنند . حرف التبعيد : كلمهء انتقال . حرف التحقيق : كلمهء اثبات . حرف التحضيض : كلمهاى كه موجب دقت و ترغيب گردد . حرف التخصيص : كلمهاى كه بدان مطلبى را اختصاص دهند . حرف الترجى : كلمهء اميد . حرف الترديد : كلمهاى كه بدان مطلب مشكوك و مرددى را بيان كنند . حرف التشبيه : كلمهء مانند . حرف التشكيك : كلمهاى كه بدان شك و شبهه حاصل شود . حرف التعريف : كلمهاى كه بدان چيزى معين و مشخص گردد . حرف التعليل : كلمهاى كه بدان علت و سبب چيزى را معين كنند . حرف التفريق : كلمهء افتراق . حرف التفضيل : كلمهاى كه برترى چيزى را معين كند . حرف التقريب : كلمهاى كه بدان معنى چيزى را بطور تخمين معين كنند . حرف التمنى : كلمهء آرزو . حرف التمييز : كلمهاى كه بدان چيزى مشخص شود . حرف التنفيس : كلمهء زمان تنفس . حرف التنكير : كلمهاى كه بدان چيزى نكره و غير معين شود . حرف التوقع : كلمهاى كه بدان منتظر وقوع چيزى شوند و كلمهء اميد . حرف الجزاء : كلمهاى كه در جزاى شرط واقع شود و ما حصل و نتيجهء چيزى را بيان كند و بپارسى كنيز سزا گويند . حرف الحال : كلمهاى كه بدان زمان حاضر را بيان كنند . حرف الحصر : كلمهاى كه در اختتام كارى بيان شود . حرف الخطاب : كلمهاى كه بدان شخصى را مخاطب كنند . حرف الدعاء : كلمهء درخواست . حرف الردع : كلمهاى كه در ملامت و خشم و سرزنش استعمال كنند . حرف الزائد : كلمهاى كه زائد باشد و در معناى كلام تغييرى ندهد . حرف الزجر : كلمهاى كه در ملامت و راندن حيوانى استعمال كنند . حرف الساكن : كلمهء مصمت . حرف السبب : كلمهاى كه بدان سبب و علت چيزى را بيان كنند . حرف الشرط : كلمهاى كه در شرط و جزا استعمال كنند و بپارسى كنيز دازه گويند . حرف الصحيح : كلمهء مصمت - ضد حرف العلة . حرف الصلة : كلمهء رابطه . حرف الطرح : كلمهاى كه در وضع و ترتيب چيزى استعمال كنند . حرف العطف : كلمهاى كه در اتصال دو كلمه بهم استعمال كنند . حرف العلة : كلمهء اعراب . حرف الغاية : كلمهاى كه نهايت چيزى را بيان كند . حرف المبهمات : كلمهء اشاره . حرف المعية : كلمهء مشاركت . حرف النداء : كلمهاى كه بدان كسى را بخوانند و آواز كنند . حرف الندبة : كلمهاى كه در گريه و زارى استعمال كنند . حرف النفى : كلمهاى كه عدم ارتكاب فعلى را بيان مىكند . حرف ( harf ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وات و رند و سخن و گفتگو و مكالمه و مباحثه و كلمه . و سخن بيهوده و هذيان . و هر يك از گپهاى الفبا . و باصطلاح زبانآموز قسم دهم از كلمات زبان فارسى كه هرگز به تنهائى استعمال نمىشود و به خودى خود معنائى ندارد و هميشه آن را با كلمات ديگر استعمال مىكنند مانند ستان در گلستان و ناك در تابناك . و حرف آخر ابجد حرف غين است و مراد از آن هزار است كه